Wie zijn dorp vooruit wil helpen, moet zorgen voor een goede infrastructuur. Dat betreft niet alleen het aanleggen van wegen en spoorlijnen, maar ook van de meest moderne communicatiemiddelen.
In de negentiende eeuw hebben verschillende uitvindingen op technisch gebied gezorgd voor een revolutionaire ontwikkeling in de wereld van de verbindingen. Samuel Morse vond in 1835 het naar hem genoemde Morsealfabet uit en paste dit toe in de telegrafie. Alexander Graham Bell en nog drie andere uitvinders kwamen in 1876 met de telefoon. Het postverkeer werd gemoderniseerd via postbezorgers en het bouwen van postkantoren. Die vernieuwingen hebben het berichtenverkeer in een stroomversnelling gebracht en daarmee de economie enorm gestimuleerd.
Die mogelijkheden waren er ook voor Ede. De aanleg van de spoorlijnen naar Amsterdam, Arnhem en Barneveld/Nijkerk en de verharding van de belangrijkste wegen brachten Ede langzaam uit zijn isolement. Hier lagen kansen voor de economische ontwikkeling van een dorp waar naast landbouw en veeteelt, ook de eerste kleine industrietjes verrezen. .
In 1857 stelde de gemeenteraad van Wageningen voor om met Ede de minister van Binnenlandse Zaken te vragen om een bureau van de Rijkstelegraaf bij het Edese station van de Rhijnspoorweg te vestigen. Aangezien het geen geld zou kosten, besloot de gemeenteraad akkoord te gaan. Volgens de raad zou een telegraafverbinding grote voordelen brengen, want, aldus het raadsverslag, “vele personen uit grote handelssteden zouden hier de zomermaanden kunnen doorbrengen”. De raad had het oog gevestigd op de komst van toeristen, maar niet op de veel belangrijkere mogelijkheden voor de export van Edese producten. De komst van toeristen is eigenlijk niet meer dan een bijvangst.
De minister ging akkoord. Voor f.20,- per gemeente kon een kamer voor een jaar worden gehuurd in het huis van zekere heer Mulder. De minister stelde nog als eis dat de kamer wordt voorzien van een kast, gootsteentje, schoorsteen en een raampje in de deur. Kosten f. 35.- per gemeente.. Toen Wageningen het kantoor perse in eigen stad wilde hebben, werden de onderhandelingen afgebroken. Ede eiste dat alle tot dan gemaakte kosten voor rekening van Wageningen zouden komen.
Pas in 1896 kreeg Ede een telegraafkantoor, eenenzestig jaar nadat Samuel Morse zijn uitvinding had gedaan. Twintig jaar voor het Edese telegraafkantoor verrees, waren in Nederland alle steden en dorpen al telegrafisch met elkaar verbonden, behalve Ede.
Met de aanleg van een telefoonverbinding ging het op dezelfde manier. Omstreeks 1886 werd op initiatief van de gebroeders Van Laar, de eerste telefoonverbinding in Ede aangebracht. Tussen de twee hotels, De Posthoorn midden in het dorp en hotel Van Laar bij het station.
Reizigers die per trein arriveerden, konden tegenover het station bij hotel Van Laar naar De Posthoorn telefoneren om daar een koets te bestellen. Bij De Posthoorn in het dorp was een stalhouderij.
De telefoonverbinding liep bovengronds langs de Grindweg, dat is de huidige Stationsweg, en de Achterdorperweg, die vanwege de vele telefoonpalen al gauw in de volksmond Telefoonweg werd genoemd.
Pas in 1904, 18 jaar na de eerste telefoonverbinding, werd Ede op het rijkstelefoonnet aangesloten.
Maar dat was slechts voor een handvol bevoorrechten met een aansluiting weggelegd. Ieder ander die wilde telefoneren, moest naar het postkantoor.
Voor de contacten met de wereld buiten Ede was de aanwezigheid van een postkantoor van essentiële betekenis. Het voorstel tot vestiging van een postkantoor kwam niet van de gemeenteraad, maar van de Arnhemse Inspecteur van de Posterijen. Het werd in 1889 door de raad aangenomen. Een jaar later had Ede een postkantoor in de straat die natuurlijk de Postkantoorstraat werd genoemd.
De ontwikkeling op het gebied van de communicatiemiddelen is illustratief voor het gebrek aan visie en initiatief bij de Edese gemeenteraad. De voorstellen tot het invoeren van de nieuwe communicatiemiddelen kwamen van de gemeente Wageningen, van particulieren en van de Arnhemse inspecteur der Posterijen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten