In 1880 werd hij opgevolgd door de heer Van Nes. Deze zou dit ambt tot 1907 vervullen. Bij zijn 25 jarig ambtsjubileum kreeg hij van de gemeente een tegeltableau cadeau, voorstellende het oude en het nieuwe gemeentehuis. Voor dit kunstwerk betaalde de gemeente f.360.-, exclusief verzendkosten. Die verzendkosten zouden met f.7,50 worden verlaagd wanneer de gemeente de verpakkingskist zou terugsturen. Dit buitenkansje liet de gemeente zich niet ontglippen. De kist ging retour. Het fraaie tegeltableau, uitgevoerd in art nouveau stijl, is in het Tegelmuseum te Otterlo te bewonderen.
Het vastleggen van de beraadslagingen van de gemeenteraad dient zeer serieus te geschieden. Eén gemeentesecretaris heeft daar flink met de pet naar gegooid. Deze functionaris was niet de eerste de beste, maar de dorpsarts, annex oud-burgemeester Reinier Burggraaff.
In de raadsvergadering van 12 december 1850 werd plechtig afscheid genomen van de gemeentesecretaris dokter Burggraaff, die van 1814 tot 1817 burgemeester en van 1818 tot 1850, 32 jaar secretaris van de gemeente was geweest. Aan dit afscheid was het een en ander voorafgegaan. De dokter was tegen een honorarium van f. 130.- per jaar “ambts-, genees- en vroedmeester met apotheek” en voor f.70.- per jaar verzorgde hij de armen en zieken van de hervormde gemeente. Hij had een zodanig drukke praktijk dat hij het ambt van gemeentesecretaris jarenlang volledig had verwaarloosd. De kritiek in de raad had er destijds toe geleid dat de raad had besloten op kosten van de dokter een klerk aan te stellen. De Edese geneesheer betaalde deze man f.125.- per jaar, maar streek ondertussen wel het volle traktement van secretaris op, zijnde f.400.- per jaar. Het batig saldo had de dokter al die jaren in eigen zak gestoken. Maar ja, hij had een groot gezin.
Over de wijze van notuleren van de klerk was de raad niet tevreden. In een raadsvergadering werd opgemerkt dat de notulen van de secretaris zo veel vergissingen bevatten, dat de raad met geen mogelijkheid alle fouten kon natrekken. Prompt werden de notulen door de raad niet goedgekeurd. De secretaris kreeg dit in minzame bewoordingen te horen, maar hij gaf de raad slechts onbehoorlijke antwoorden en uitdrukkingen die de raad beter oordeelde niet te herhalen. Het disfunctioneren als gemeentesecretaris en de combinatie van functies: secretaris en geneesheer, was voor de raad voldoende aanleiding aan te dringen op het ontslag van de dokter als gemeentesecretaris. Dat ontslag werd na veel tegensputteren van de geneesheer, door de koning verleend. Uiteindelijk gingen raad en ambtsdokter akkoord met een pensioen van f.225.- per jaar. Het is ten enenmale onbegrijpelijk dat hem “bij Koninklijk besluit” alsnog eervol ontslag werd verleend.
In de raadsvergadering van 12 december 1850 hield de dokter een ontroerende afscheidsspeech. “Niet zonder een weemoedig gevoel treed ik vandaag na een tijdvak van ruim 36 jaar als burgemeester en secretaris terug. Veel genoegen en veel smartelijke teleurstellingen heb ik in die tijd ondervonden, maar steeds bedacht ik de spreuk van de Zaligmaker ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet’”. De ambtsheel- en vroedmeester bleek zijn klassieken te kennen. Behalve het “Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet”, de gulden regel van elke godsdienst en levensbeschouwing, verwees hij ook naar het Bijbelboek Prediker: “Volgens de wijste aller koningen is er niets bestendig onder de zon. Dat lot deel ik met alle schepselen”, aldus de dokter.
Tot slot dacht de dokter nog even aan zijn toekomstige financiële positie en beval hij zichzelf aan als arts; hij zou altijd voor de raadsleden klaar staan, wanneer de heren genees-, heel- of verloskundige hulp in hun gezinnen nodig mochten hebben. Uiteraard tegen betaling van een door deze geneesheer vast te stellen honorarium. Raad en voormalig secretaris bevalen elkaar aan in voortdurende vriendschap.
Op 1 januari 1851 werden de kermissen in alle dorpen van de gemeente Ede verboden. Wie schetst de verbazing van de raadsleden toen zij op 19 augustus 1853 ter vergadering togen en zagen dat enkele mannen druk bezig waren kramen en andere stellages op te bouwen. De raadsleden ijlden naar het gemeentehuis. Daar werd ogenblikkelijk en unaniem als eerste besluit van die dag een nieuwe verordening afgekondigd, inhoudende dat met directe ingang voor het plaatsen van kramen, tafels, het organiseren van publieke vermakelijkheden, enz., een schriftelijke vergunning van de burgemeester nodig was. Overtredingen zouden worden bestraft met boetes variërend van f.5.- tot f.25.- of met een gevangenisstraf van 1 tot 3 dagen. Nimmer is de Edese gemeenteraad sneller tot een besluit gekomen.
Spoedig rezen er vermoedens dat de actie tegen het kermisbesluit was geleid door de ambtsheel- en vroedmeester en gewezen burgemeester en gemeentesecretaris: dokter Burggraaff. Waarschijnlijk heeft de dokter uit een zekere rancune jegens de raad gehandeld. Na onderzoek bleek dat de dokter inderdaad de kermisactie had georkestreerd. De raad overwoog toen hem zijn pensioen te ontnemen of te verminderen op grond van een vijandige stemming tegen het gemeentebestuur.
Zover kwam het niet. De dokter kreeg een waarschuwing.
Carel Verhoef, 15 februari 2020
Het boek 'Ede 1850-1900. Een Veluws dorp op de drempel van de moderne tijd' is hier te bestellen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten